महाराष्ट्रातील माझी कन्या भाग्यश्री योजना ही मुलींच्या जन्माला प्रोत्साहन देण्यासाठी आणि त्यांच्या शिक्षणाला आर्थिक आधार देण्यासाठी सुरू करण्यात आलेली योजना होती. या योजनेच्या सुधारित स्वरूपात पात्र कुटुंबातील मुलीच्या नावाने ₹50,000 पर्यंत मुदत ठेव करण्याची तरतूद होती.
मात्र, सध्याच्या माहितीनुसार ही योजना नवीन अर्जांसाठी लागू नसून महाराष्ट्र शासनाने तिच्या जागी लेक लाडकी योजना सुरू केली आहे. त्यामुळे 2026 मध्ये अर्ज करण्यापूर्वी अधिकृत सरकारी पोर्टलवर सध्याची योजना आणि पात्रता तपासणे आवश्यक आहे.
महत्त्वाची सूचना: हा लेख केवळ माहितीच्या उद्देशाने आहे. कोणताही अर्ज करण्यापूर्वी महाराष्ट्र शासनाच्या अधिकृत पोर्टलवरून योजना, पात्रता, लाभ आणि अर्ज प्रक्रिया निश्चितपणे तपासा.
माझी कन्या भाग्यश्री योजना काय होती?
मुलींच्या जन्माला प्रोत्साहन मिळावे, मुलींचे शिक्षण सुरू राहावे आणि आर्थिक अडचणीमुळे मुलींचे शिक्षण थांबू नये, या उद्देशाने महाराष्ट्र शासनाने माझी कन्या भाग्यश्री योजना सुरू केली होती.
या योजनेचा संबंध महिला व बाल विकास विभागाशी होता. योजनेच्या सुधारित स्वरूपात पात्र कुटुंबातील एक किंवा दोन मुलींना आर्थिक मदत देण्याची तरतूद करण्यात आली होती.
योजनेअंतर्गत मिळणारी रक्कम थेट रोख स्वरूपात देण्याऐवजी ठराविक अटींच्या आधारे मुलीच्या नावाने मुदत ठेव करण्याची व्यवस्था होती.
माझी कन्या भाग्यश्री योजनेत किती लाभ मिळत होता?
सुधारित माझी कन्या भाग्यश्री योजनेमध्ये पात्र कुटुंबातील एका मुलीच्या नावाने ₹50,000 मुदत ठेव करण्याची तरतूद होती.
जर कुटुंबात दोन मुली असतील, तर दोन्ही मुलींच्या नावाने प्रत्येकी ₹25,000 मुदत ठेव करण्याची तरतूद होती.
याचा अर्थ पात्र कुटुंबातील दोन मुलींसाठी एकूण ₹50,000 पर्यंतची मुदत ठेव केली जाऊ शकत होती.
मात्र हा लाभ मिळण्यासाठी योजनेतील निर्धारित अटी पूर्ण करणे आवश्यक होते.
माझी कन्या भाग्यश्री योजना पात्रता काय होती?
सुधारित योजनेच्या नियमांनुसार पात्रतेसाठी प्रमुख अटी पुढीलप्रमाणे होत्या:
अर्जदार कुटुंब महाराष्ट्राचे रहिवासी असणे आवश्यक होते.
कुटुंबातील मुलीचा जन्म महाराष्ट्रात झालेला असणे आवश्यक होते.
मुलीची जन्म नोंदणी केलेली असणे आवश्यक होते.
कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न निर्धारित मर्यादेत असणे आवश्यक होते.
एका किंवा दोन मुली असलेल्या कुटुंबांना योजनेत समाविष्ट करण्यात आले होते.
योजनेच्या लाभासाठी कुटुंब नियोजनासंबंधी निर्धारित अटी लागू होत्या.
मुलीचे आधार कार्ड आणि बँक खात्याशी संबंधित कागदपत्रे आवश्यक होती.
टीप: वरील पात्रता ही जुन्या सुधारित योजनेशी संबंधित आहे. 2026 मध्ये नवीन अर्जासाठी हीच पात्रता लागू आहे असे समजू नये.
मुलीला ₹50 हजारांचा लाभ कसा मिळत होता?
माझी कन्या भाग्यश्री योजनेतील ₹50,000 ही रक्कम पात्र मुलीच्या नावाने मुदत ठेव म्हणून जमा करण्याची तरतूद होती.
एका मुलीनंतर पात्र पालकांनी कुटुंब नियोजनाची अट पूर्ण केल्यास मुलीच्या नावाने ₹50,000 मुदत ठेव करण्याची तरतूद होती.
दोन मुली असल्यास दोन्ही मुलींच्या नावाने प्रत्येकी ₹25,000 मुदत ठेव करण्याची व्यवस्था होती.
या योजनेतील अंतिम लाभ मिळण्यासाठी मुलीच्या वयासह शिक्षण आणि वैवाहिक स्थितीशी संबंधित अटीही लागू होत्या.
या योजनेसाठी कोणती कागदपत्रे आवश्यक होती?
माझी कन्या भाग्यश्री योजनेसाठी अर्ज करताना साधारणपणे खालील कागदपत्रांची आवश्यकता होती:
मुलीचे जन्म प्रमाणपत्र
पालकांचे आधार कार्ड
महाराष्ट्राचा रहिवासी पुरावा
कुटुंबाचे उत्पन्न प्रमाणपत्र
मुलीचे आधार कार्ड
बँक पासबुक किंवा बँक खात्याची माहिती
कुटुंब नियोजन शस्त्रक्रियेचे प्रमाणपत्र
आवश्यकतेनुसार इतर संबंधित कागदपत्रे
अर्जाच्या वेळी आवश्यक कागदपत्रांमध्ये बदल असल्यास संबंधित विभागाकडून अद्ययावत माहिती घ्यावी.
माझी कन्या भाग्यश्री योजनेसाठी अर्ज कसा केला जात होता?
माझी कन्या भाग्यश्री योजनेसाठी अर्जाची प्रक्रिया संबंधित महिला व बाल विकास विभाग आणि स्थानिक प्रशासकीय यंत्रणेमार्फत केली जात होती.
अर्जदाराने आवश्यक कागदपत्रांसह संबंधित कार्यालयात अर्ज सादर करणे अपेक्षित होते. अर्जाची छाननी झाल्यानंतर पात्रता निश्चित केली जात होती आणि त्यानुसार योजनेचा लाभ दिला जात होता.
मात्र, 2026 मध्ये नवीन अर्जासाठी माझी कन्या भाग्यश्री योजनेचा जुना अर्ज भरू नये, कारण ही योजना अधिक्रमित करण्यात आली आहे.
माझी कन्या भाग्यश्री योजना बंद करून कोणती योजना सुरू झाली?
महाराष्ट्र शासनाने 30 ऑक्टोबर 2023 रोजीच्या शासन निर्णयानुसार माझी कन्या भाग्यश्री योजना अधिक्रमित करून लेक लाडकी योजना सुरू केली.
लेक लाडकी योजनेचा उद्देश मुलींच्या जन्माला प्रोत्साहन देणे, त्यांचे शिक्षण सुरू ठेवणे आणि मुलींच्या सक्षमीकरणाला मदत करणे हा आहे.
त्यामुळे 2026 मध्ये मुलीसाठी सरकारी योजनेचा लाभ घ्यायचा असल्यास लेक लाडकी योजना ही सध्याच्या संदर्भात अधिक महत्त्वाची योजना आहे.
लेक लाडकी योजना आणि माझी कन्या भाग्यश्री योजना यामध्ये काय फरक आहे?
मुद्दा
माझी कन्या भाग्यश्री योजना
लेक लाडकी योजना
स्थिती
अधिक्रमित
सध्याची योजना
उद्देश
मुलींचे शिक्षण व आर्थिक आधार
मुलींचे शिक्षण व सक्षमीकरण
लाभाची पद्धत
मुदत ठेव
ठराविक टप्प्यांवर आर्थिक मदत
संबंधित विभाग
महिला व बाल विकास विभाग
महिला व बाल विकास विभाग
नवीन अर्ज
लागू नाही
पात्रतेनुसार अर्ज करता येतो
माझी कन्या भाग्यश्री योजनेचा लाभ कोणत्या मुलींना मिळत होता?
माझी कन्या भाग्यश्री योजनेत पात्र कुटुंबातील एक किंवा दोन मुलींना लाभ देण्याची तरतूद होती. मुलीचा जन्म, कुटुंबाचे उत्पन्न, महाराष्ट्रातील रहिवास आणि कुटुंब नियोजन यांसारख्या अटींची पूर्तता करणे आवश्यक होते.
योजनेच्या अंतिम लाभासाठी मुलगी 18 वर्षांची झालेली, दहावी उत्तीर्ण आणि अविवाहित असण्यासारख्या अटी लागू होत्या.
माझी कन्या भाग्यश्री योजना 2026 मध्ये लागू आहे का?
महाराष्ट्र शासनाने माझी कन्या भाग्यश्री योजना अधिक्रमित करून लेक लाडकी योजना सुरू केली असल्यामुळे 2026 मध्ये नवीन अर्जदारांनी जुन्या योजनेअंतर्गत अर्ज करू नये.
ज्या कुटुंबांना जुन्या योजनेअंतर्गत पूर्वी लाभ मंजूर झाला आहे, त्यांच्या प्रकरणातील पुढील प्रक्रिया किंवा लाभाबाबत संबंधित विभागाकडून माहिती घेणे आवश्यक आहे.
संबंधित योजना
लेक लाडकी योजना महाराष्ट्र: मुलींसाठी सध्या लागू असलेल्या योजनेची पात्रता, लाभ आणि अर्ज प्रक्रिया याबद्दल स्वतंत्र लेखात माहिती देता येईल.
सुकन्या समृद्धी योजना: मुलीच्या भविष्यासाठी केंद्र सरकारची बचत योजना समजून घेण्यासाठी या विषयावर स्वतंत्र लेख जोडता येईल.
निष्कर्ष
माझी कन्या भाग्यश्री योजना ही महाराष्ट्रातील मुलींच्या शिक्षण आणि भविष्यासाठी आर्थिक आधार देणारी महत्त्वाची योजना होती. सुधारित योजनेत पात्र मुलीच्या नावाने ₹50,000 पर्यंत मुदत ठेव करण्याची तरतूद होती.
मात्र 2026 मध्ये माझी कन्या भाग्यश्री योजना पात्रता शोधताना हे लक्षात ठेवणे महत्त्वाचे आहे की ही जुनी योजना अधिक्रमित करण्यात आली असून तिच्या जागी लेक लाडकी योजना सुरू करण्यात आली आहे. त्यामुळे नवीन लाभासाठी अधिकृत सरकारी माहितीनुसार सध्याची योजना आणि पात्रता तपासणे योग्य ठरेल.
माझी कन्या भाग्यश्री योजना 2026 मध्ये सुरू आहे का?
नाही. महाराष्ट्र शासनाने माझी कन्या भाग्यश्री योजना अधिक्रमित करून लेक लाडकी योजना सुरू केली आहे. त्यामुळे नवीन अर्जदारांनी सध्याच्या लेक लाडकी योजनेची पात्रता आणि नियम अधिकृत पोर्टलवर तपासावेत.
माझी कन्या भाग्यश्री योजनेत मुलीला किती आर्थिक लाभ मिळत होता?
सुधारित माझी कन्या भाग्यश्री योजनेत पात्र एका मुलीच्या नावाने ₹50,000 ची मुदत ठेव करण्याची तरतूद होती. दोन मुली असल्यास दोन्ही मुलींच्या नावाने प्रत्येकी ₹25,000 मुदत ठेव करण्याची तरतूद होती.
माझी कन्या भाग्यश्री योजनेसाठी कोणती कागदपत्रे आवश्यक होती?
योजनेसाठी मुलीचे जन्म प्रमाणपत्र, आधार कार्ड, रहिवासी पुरावा, उत्पन्न प्रमाणपत्र, बँक पासबुक आणि आवश्यकतेनुसार कुटुंब नियोजनाचे प्रमाणपत्र यांसारखी कागदपत्रे आवश्यक होती. अंतिम कागदपत्रांची यादी संबंधित सरकारी विभागाकडून तपासणे आवश्यक आहे.
