मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहिण योजनाLadki Bahin Yojana : महाराष्ट्रातील महिलांसाठी सुरू करण्यात आलेल्या मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहिण योजनेबाबत महत्त्वाची माहिती समोर आली आहे. योजना बंद होणार असल्याच्या चर्चांदरम्यान मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी स्पष्ट केले आहे की, लाडकी बहिण योजना बंद केली जाणार नाही. मात्र, योजनेचा चुकीच्या पद्धतीने लाभ घेणाऱ्या अपात्र लाभार्थ्यांची नावे तपासणीनंतर यादीतून वगळण्यात आली आहेत.
ई-केवायसी आणि विविध सरकारी डेटाबेसच्या माध्यमातून लाभार्थ्यांची पात्रता तपासण्यात आली. या प्रक्रियेत मोठ्या प्रमाणात अनियमितता आढळून आल्याने लाभार्थ्यांची संख्या कमी झाली आहे. विशेष म्हणजे, काही पुरुषांनीही महिलांसाठी असलेल्या या योजनेचा लाभ घेतल्याचे तपासणीत समोर आले आहे. अशा प्रकरणांमध्ये चुकीच्या पद्धतीने घेतलेली रक्कम परत करण्याची प्रक्रिया होणार असल्याचे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी सांगितले आहे.
दुसरीकडे, पात्र महिलांना यापूर्वी मिळालेली रक्कम परत घेतली जाणार नसल्याचेही स्पष्ट करण्यात आले आहे. त्यामुळे पात्र लाभार्थी महिलांना मोठा दिलासा मिळाला आहे.
लाडकी बहिण योजना Ladki Bahin Yojana बंद होणार का?
लाडकी बहिण योजना बंद होणार असल्याच्या चर्चांमुळे अनेक महिला चिंतेत होत्या. मात्र मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी योजना बंद होणार नसल्याचे स्पष्ट केले आहे.
त्यांच्या म्हणण्यानुसार, योजनेतून केवळ अपात्र आणि चुकीच्या पद्धतीने लाभ घेणाऱ्या व्यक्तींची नावे कमी करण्यात आली आहेत. पात्र महिलांना यापुढेही योजनेचा लाभ मिळत राहणार आहे.
सरकारच्या तपासणीनंतर सुमारे 1.70 कोटी पात्र महिला योजनेच्या लाभासाठी पात्र असल्याचे सांगण्यात आले आहे.
जवळपास 80 लाख लाभार्थ्यांची नावे यादीतून कमी
ई-केवायसी आणि पात्रता तपासणीपूर्वी लाडकी बहिण योजनेतील लाभार्थ्यांची संख्या सुमारे 2.4 कोटी होती. तपासणी आणि पडताळणी प्रक्रियेनंतर ही संख्या सुमारे 1.7 कोटी इतकी झाली आहे.
म्हणजेच जवळपास 80 लाख लाभार्थ्यांची नावे यादीतून कमी झाली आहेत.
मात्र ही सर्व नावे केवळ ई-केवायसी न केल्यामुळे वगळण्यात आलेली नाहीत. सरकारने विविध पात्रता निकष तपासले आहेत. त्यामध्ये उत्पन्न, सरकारी नोकरी, वाहन आणि रेशन कार्ड यांसारख्या माहितीची पडताळणी करण्यात आली.
पुरुषांनीही घेतला लाडकी बहिण योजनेचा लाभ
लाडकी बहिण योजना ही पात्र महिलांसाठी सुरू करण्यात आलेली आहे. मात्र तपासणीदरम्यान काही पुरुषांनीही या योजनेत अर्ज करून लाभ घेतल्याचे समोर आले.
मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, सुमारे 14 हजार पुरुषांनी या योजनेअंतर्गत अर्ज केला होता.
याशिवाय सुमारे 10 लाख लाभार्थ्यांच्या प्रकरणांमध्ये पात्रतेशी संबंधित अनियमितता आढळल्याचेही सांगण्यात आले आहे.
सरकारने आता अशा प्रकरणांवर कारवाई करण्यास सुरुवात केली आहे.
पुरुषांनी घेतलेले पैसे परत करावे लागणार
योजनेचा चुकीच्या पद्धतीने लाभ घेतलेल्या पुरुषांकडून आधी मिळालेली रक्कम परत घेतली जाणार असल्याचे मुख्यमंत्री फडणवीस यांनी स्पष्ट केले आहे.
म्हणजेच एखाद्या पुरुषाने स्वतःला पात्र महिला लाभार्थी म्हणून दाखवून लाडकी बहिण योजनेचा आर्थिक लाभ घेतला असेल, तर त्याला मिळालेली रक्कम सरकारला परत करावी लागू शकते.
ही कारवाई पात्रता पडताळणी आणि संबंधित नोंदींच्या आधारे केली जाणार आहे.
पात्र महिलांकडून आधीचे पैसे परत घेतले जाणार नाहीत
या संपूर्ण प्रकरणातील सर्वात महत्त्वाची बाब म्हणजे अपात्र आढळलेल्या महिलांकडून यापूर्वी दिलेली रक्कम परत घेतली जाणार नाही, असे मुख्यमंत्री फडणवीस यांनी स्पष्ट केले आहे.
मात्र यापुढील हप्त्यांसाठी पात्रता तपासली जाणार आहे. ज्या महिलांनी आवश्यक पात्रता पूर्ण केलेली नाही किंवा ज्यांची अनिवार्य ई-केवायसी पूर्ण झालेली नाही, त्यांचा पुढील लाभ थांबवला जाऊ शकतो.
त्यामुळे पात्र महिलांनी आपली ई-केवायसी आणि योजनेशी संबंधित माहिती योग्य असल्याची खात्री करणे महत्त्वाचे आहे.
ई-केवायसीनंतर लाभार्थ्यांची तपासणी कशी झाली?
लाडकी बहिण योजनेत पारदर्शकता आणण्यासाठी सरकारने लाभार्थ्यांच्या माहितीची विविध सरकारी डेटाबेसशी पडताळणी केली.
यामध्ये प्रामुख्याने:
- आयकराशी संबंधित माहिती
- परिवहन विभागाची माहिती
- रेशन कार्डचा डेटा
- ई-केवायसी माहिती
- इतर सरकारी नोंदी
यांचा वापर करण्यात आल्याचे सांगण्यात आले आहे.
यातून कोण पात्र आहे आणि कोण अपात्र आहे, याची माहिती तपासण्यात आली.
ई-केवायसीसाठी आठ महिन्यांची मुदत
लाभार्थ्यांना ई-केवायसी पूर्ण करण्यासाठी सरकारने सुमारे आठ महिन्यांचा कालावधी दिला होता. त्यानंतर 30 एप्रिल ही ई-केवायसीसाठी अंतिम मुदत होती.
या प्रक्रियेनंतर ज्या लाभार्थ्यांची ई-केवायसी पूर्ण झाली नाही किंवा ज्यांची पात्रता इतर सरकारी डेटाबेसमधून तपासल्यानंतर संशयास्पद किंवा अपात्र आढळली, त्यांच्यावर लाभाबाबत निर्णय घेण्यात आला.
त्यामुळे लाभार्थ्यांची संख्या मोठ्या प्रमाणात कमी झाली.
सरकारी कर्मचाऱ्यांच्या कुटुंबातील महिलांचाही समावेश
पडताळणीमध्ये सरकारी कर्मचारी किंवा त्यांच्या कुटुंबातील महिलांनीही योजनेचा लाभ घेतल्याची काही प्रकरणे समोर आल्याचे मुख्यमंत्री फडणवीस यांनी सांगितले.
योजनेच्या पात्रता निकषांनुसार लाभार्थी कुटुंबाची आर्थिक आणि इतर माहिती तपासली जाते. सरकारी नोंदींच्या मदतीने ही माहिती तपासल्यानंतर अपात्र प्रकरणे वेगळी करण्यात आली.
पात्र महिलांना मिळत राहणार लाभ
सरकारने स्पष्ट केले आहे की पात्र महिलांना योजनेचा लाभ सुरू राहणार आहे. तपासणीमध्ये सुमारे 1.70 कोटी महिला पात्र असल्याचे सांगण्यात आले आहे.
त्यामुळे लाभार्थ्यांची संख्या कमी झाली असली तरी योजना बंद करण्याचा सरकारचा निर्णय नाही.
मुख्यमंत्री फडणवीस यांनीही लाडकी बहिण योजना पुढेही सुरू राहणार असल्याचे स्पष्ट केले आहे.
योजना बंद होण्याच्या चर्चांना पूर्णविराम
लाडकी बहिण योजना बंद होणार असल्याच्या चर्चांना या वक्तव्यामुळे पूर्णविराम मिळाला आहे. सरकारने स्पष्ट केले आहे की, योजनेचा खर्च आणि लाभार्थ्यांची संख्या तपासण्याच्या उद्देशाने पडताळणी करण्यात आली आहे.
योजनेतून केवळ पात्र महिलांनाच पुढील लाभ मिळावा आणि सरकारी निधीचा गैरवापर होऊ नये, यासाठी ही प्रक्रिया करण्यात आली असल्याचे सरकारकडून सांगण्यात आले आहे.
महिलांनी काय लक्षात ठेवावे?
लाडकी बहिण योजनेचा लाभ घेणाऱ्या महिलांनी आपली माहिती अद्ययावत ठेवणे महत्त्वाचे आहे. विशेषतः ई-केवायसी पूर्ण आहे की नाही, आधारशी संबंधित माहिती योग्य आहे का आणि बँक खात्याची माहिती बरोबर आहे का, हे तपासावे.
लाभार्थी यादीत नाव दिसत नसल्यास किंवा हप्ता जमा झाला नसल्यास संबंधित अधिकृत यंत्रणेकडून कारणाची माहिती घ्यावी.
सोशल मीडियावर किंवा व्हॉट्सॲपवर फिरणाऱ्या अपुष्ट संदेशांवर विश्वास ठेवण्याऐवजी सरकारकडून जाहीर करण्यात आलेली अधिकृत माहिती तपासणे महत्त्वाचे आहे.
निष्कर्ष
मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहिण योजना Ladki Bahin Yojana बंद होणार नाही, असे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी स्पष्ट केले आहे. मात्र योजनेच्या पात्रता तपासणीनंतर मोठ्या प्रमाणात नावे कमी करण्यात आली आहेत. लाभार्थ्यांची संख्या सुमारे 2.4 कोटींवरून 1.70 कोटींच्या आसपास आली आहे.
या तपासणीत सुमारे 14 हजार पुरुषांनीही योजनेचा लाभ घेतल्याचे समोर आले आहे. अशा प्रकारे चुकीच्या पद्धतीने लाभ घेतलेल्या पुरुषांकडून रक्कम परत घेतली जाणार आहे. दुसरीकडे, अपात्र ठरलेल्या महिलांकडून यापूर्वी देण्यात आलेली रक्कम परत घेतली जाणार नसल्याचे सरकारने स्पष्ट केले आहे.
सरकारच्या म्हणण्यानुसार, सुमारे 1.70 कोटी पात्र महिला योजनेचा लाभ घेत राहतील. त्यामुळे पात्र महिलांनी योजना बंद होणार असल्याच्या अफवांवर विश्वास न ठेवता अधिकृत माहितीवर लक्ष ठेवणे गरजेचे आहे.